Γκορτσιά (Pyrus amygdaliformis)
Η γκορτσιά ή αγκορτσιά είναι ένα άγριο κυρίως, είδος αχλαδιού, από τη νότια Ευρώπη και τη Μικρά Ασία. Είναι ένα όμορφο φυλλοβόλο δέντρο, που αποτελεί κομμάτι του παραδοσιακού ελληνικού τοπίου και έχει από παλιά συνδεθεί με διάφορες αγροτικές αλλά και μαγειρικές χρήσεις, όπως η παρασκευή λικέρ και πετιμεζιού. Φυτεμένη και περιποιημένη με κλάδεμα σχήματος σε έναν εξοχικό ή επαρχιακό Μεσογειακό κήπο, προσφέρει εναρμόνιση με το φυσικό τοπίο, σκιά, τροφή για τις μέλισσες αλλά και την επαφή με την όχι και τόσο παλιά παράδοση.
- Μέγεθος : το ύψος της γκορτσιάς είναι από 3 έως 5 μέτρα αν και το φυτό μπορεί να φτάσει μέχρι τα 10 μέτρα.
- Φύλλωμα : λεπτά και μακρόστενα φύλλα, λογχοειδή, φυτρώνουν πυκνά και παραμένουν στο φυτό από την άνοιξη μέχρι το φθινόπωρο, οπότε πέφτουν πριν από τα κρύα του χειμώνα. Πολλές ποικιλίες γκορτσιάς και κυρίως οι άγριες, φέρουν πολύ αιχμηρά αγκάθια.
- Άνθη : λαμπερά λευκά λουλούδια σχηματίζονται την άνοιξη, συγκεντρωμένα σε πυκνές φουσκωτές ταξιανθίες (μπουκετάκια) που κάνουν τη γκορτσιά έντονα διακοσμητική. Τα άνθη σταδιακά μετατρέπονται σε καρπούς που μοιάζουν με μικρά σφαιρικά αχλάδια και αυτοί με τη σειρά τους ωριμάζουν σε βρώσιμα αλλά ξινά και στιφά φρούτα που παραδοσιακά χρησιμοποιούνταν για διάφορες μαγειρικές χρήσεις.
- Θέση : Προτιμά ηλιόλουστες θέσεις και χρειάζεται να είναι προστατευμένη από τον δυνατό βορινό άνεμο, αν και πολλά δένδρα γκορτσιάς στη ελληνική ύπαιθρο επιβιώνουν ελεύθερα, σε ανοικτά τοπία και εκτεθειμένα σε κρύους ανέμους. Πολύ ανθεκτικό δένδρο..Μπορεί πάντως να αναπτυχθεί και σε ημισκιερά μέρη (ελαφρού δάσους οικοσύστημα).
- Πότισμα : Έχει χαμηλές προς μέτριες ανάγκες σε νερό, κυρίως τις ξηρές και ζεστές περιόδους.
- Έδαφος : Προτιμά τα ελαφρά (αμμώδη), μέτρια (αργιλώδη) και βαριά (αργιλώδη) εδάφη, ενώ μπορεί να αναπτυχθεί και σε βαρύ αργιλώδες έδαφος. Κατάλληλο pH: (6,0 – 7,5) ελαφρώς όξινα, ουδέτερα και ελαφρώς αλκαλικά εδάφη. Προτιμά υγρό έδαφος και μπορεί να ανεχθεί την ξηρασία. Αναπτύσσεται με επιτυχία σε όλους του τύπους εδαφών που έχουν καλή αποστράγγιση όπου επιτρέπεται να αναπνέουν και να στεγνώνουν οι ρίζες της.
- Ανθεκτικότητα : Είναι πολύ ανθεκτική στο κρύο (μέχρι τους -29°C) και ταυτόχρονα μπορεί να αντέξει και σε συνθήκες ξηρασίας. Σε περίπτωση κατακράτησης υπερβολικής υγρασίας στη ριζόσφαιρα του φυτού υπάρχει κίνδυνος σηψιρριζίας στην οποία είναι και ευαίσθητο. Ζώνες ανθεκτικότητος USDA/EE οι 5-10.
- Συντήρηση/ Φροντίδα : Η συντήρησή της είναι ιδιαίτερα χαμηλών απαιτήσεων, καθώς έχει κυρίως αναπτυχθεί σαν άγριο φυτό. Εάν θέλουμε να τη φροντίσουμε, μπορούμε να την κλαδέψουμε αργά το χειμώνα, ή το φθινόπωρο, μόλις ρίξει τα φύλλα της, απομακρύνοντας ξερά, ταλαιπωρημένα ή υπερβολικά πυκνά κλαδιά. Βλαστάρια που κατευθύνονται προς σημεία που δεν θέλουμε μπορούν επίσης να κλαδευτούν την ίδια εποχή.
- Είναι κατάλληλη για : παραδοσιακούς Μεσογειακούς κήπους, φυτικούς φράκτες, παρτέρια ή ανοιχτά σημεία, ως μελισσοκομικό φυτό, ως καρποφόρο, ως μοναχική παρουσία στις αυλές, σαν υποκείμενο για τον εμβολιασμό αχλαδιάς και οπωσδήποτε χρήσιμο στην αγροδασοπονία με όλα τα οφέλη που υπόσχεται για την υγεία του αγροτικού τοπίου, το περιβάλλον και την άγρια ζωή.
