Βάτος ή Ράζμπερυ (Rubus deliciosus)
Είναι ένας κοινός πολυετής δημοφιλής καρποφόρος θάμνος ή και αναρριχώμενος θάμνος της οικογένειας των Rosaceae. Φυτό φυλλοβόλο και ακανθωτό που ευδοκιμεί σε περιοχές με δροσερό καλοκαίρι και κρύο χειμώνα, γι’ αυτό μπορεί να φυτευτεί και σε τοποθεσίες με κάποιο σχετικό υψόμετρο. Είναι ένα βορειοαμερικανικό είδος ανθοφόρου φυτού, εγγενές στις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά με επέκταση και στην Ευρώπη ως καλλιεργούμενο καρποφόρο. Τα κοινά ονόματα περιλαμβάνουν το γνωστό και νόστιμο raspberry, Rocky Mountain raspberry και άλλα. Εντάσσεται στην ομάδα φρούτων του δάσους τα οποία τα τελευταία χρόνια έχουν αποκτήσει μεγάλες προτιμήσεις για διατροφικούς λόγους. Έχει υβριδιστεί στην καλλιέργεια με το πολύ συγγενικό του Rubus trilobus του νότιου Μεξικού. Αυτό το υβρίδιο εισήχθη από τον Άγγλο συλλέκτη φυτών Collingwood Ingram με το όνομα Rubus X tridel (ανθοφόρος βάτος). Αυτό είναι επίσης δημοφιλές ως καλλωπιστικό φυτό, έχοντας μεγαλύτερα λευκά άνθη με διάμετρο έως 8 εκατοστά που μοιάζουν με τριαντάφυλλα και εμφανίζονται την άνοιξη, ακολουθούμενα όμως από μαύρα μούρα το φθινόπωρο αντί για τα κόκκινα.
- Μέγεθος : Αναπτύσσεται σε ύψος έως 1,5 μέτρα σπάνια μέχρι τα 3 μέτρα με τοξωτά στελέχη. Σε αντίθεση με πολλά είδη Rubus, τα ανθοφόρα του στελέχη είναι πολυετή. Ο φλοιός είναι φυλλοειδής και ξεφλουδίζει. Τα άνθη έχουν διάμετρο 3,8-6 cm, είναι αρωματικά, με πέντε λευκά πέταλα διαμέτρου 1,5-3 εκατοστά.
- Φύλλωμα : Φυλλοβόλο φυτό με φύλλα πράσινα, πτυχωτά και οδοντωτά (όχι σύνθετα, όπως τα περισσότερα άλλα είδη του γένους), μήκους 3,3-5 εκατοστών και ίδιου πλάτους, με τρεις ρηχούς στρογγυλεμένους λοβούς (περιστασιακά χωρίς λοβούς), που γίνονται λεία από την κάτω πλευρά τους.
- Άνθος : τον Απρίλιο και το Μάιο αναπτύσσει άνθη με διάμετρο 3,8-6 εκατοστά, αρωματικά με πέντε λευκά πέταλα διαμέτρου 1,5-3 εκατοστά. Ο καρπός που παράγει είναι σκούρος κόκκινος, με διάμετρο 10-13 χιλιοστά. Είναι μάλλον ξηρός αλλά η γεύση του λέγεται ότι είναι νόστιμη, αναλόγως βέβαια την ποικιλία και την φυτογεωγραφική προέλευση του φυτού, αν και δεν έχουν δημιουργηθεί ποικιλίες ή υβρίδια με επίσημη καταγραφή σε καταλόγους ποικιλιών, χωρίς να σημαίνει ότι δεν υπάρχουν. Πάντως οι αναφορές εστιάζουν στο γεγονός ότι τα καλλιεργούμενα φρούτα (επίσημες ή ανεπίσημες ποικιλίες) είναι πιο νόστιμα από ότι τα άγρια του δάσους, με μεγάλη διατροφική και εμπορική αξία.
- Θέση : Ευδοκιμεί σε ηλιόλουστες έως ημισκιερές θέσεις. Χρειάζεται τουλάχιστον 3-6 ώρες άμεσου ηλιακού φωτός καθημερινά για βέλτιστη ανάπτυξη, αλλά θα επωφεληθεί από την προστασία από τον έντονο απογευματινό ήλιο σε θερμότερα κλίματα.
- Πότισμα : Έχει χαμηλές έως μέτριες ανάγκες σε νερό, τακτικές και από λίγο, ευδοκιμεί σε καλά στραγγιζόμενα εδάφη και αντέχει στην ξηρασία. Προτιμά σταθερή υγρασία, ειδικά όταν είναι νεαρό φυτό, αλλά μπορεί να είναι ευάλωτο στη σήψη των ριζών εάν ποτίζεται υπερβολικά. Το πότισμα πρέπει να γίνεται βαθιά και λιγότερο συχνά, αφήνοντας το έδαφος να στεγνώσει ελαφρώς ανάμεσα στα ποτίσματα.
- Έδαφος : Προτιμά καλά στραγγιζόμενα αργιλώδη εδάφη με ελαφρώς όξινο έως ουδέτερο pH (5,5-7,0).
- Ανθεκτικότητα : Απαιτεί καλά στραγγιζόμενο έδαφος σε ηλιόλουστες θέσεις και αντέχει και την ξηρασία. Είναι ανθεκτικό και ευδοκιμεί στις ζώνες USDA/ΕΕ 4-8, και στο ψύχος μέχρι τους -29°C. Καθότι οι ζώνες 6,7 και 8 καλύπτουν μεγάλο μέρος της χώρας μας το φυτό θα μπορούσε να ευδοκιμεί στις περιοχές αυτές, όπου καλλιεργούνται και τα κοινά βατόμουρα.
- Συντήρηση/Φροντίδα : Φυτό χαμηλής συντήρησης. Χρειάζεται τακτικό πότισμα αλλά από λίγο καθότι η υπερβολική υγρασία πρέπει να αποφεύγεται. Το τακτικό κλάδεμα είναι σημαντικό για τη διατήρηση του σχήματος και την ενθάρρυνση της παραγωγής φρούτων, με τον καλύτερο χρόνο για κλάδεμα αμέσως μετά την καρποφορία.Πολλαπλασιάζεται με μοσχεύματα τον Ιούλιο ή τον Αύγουστο.
- Κατάλληλο για : παραγωγή καρπού αλλά και ως καλλωπιστικό στην κατάλληλη περιοχή μαζί με καρπό. Η καλλιέργεια του Rubus deliciosus, είναι επίσης γνωστή και ως Boulder Raspberry ή Delicious Raspberry για καλλωπιστικούς και διατροφικούς σκοπούς. Σε φυτοδοχεία και ειδικά containers είναι εφικτή η καλλιέργεια του φυτού με την κατάλληλη φροντίδα, ανταπόκριση και προσοχή στις ανάγκες του. Είναι ένας σχετικά εύκολος στην καλλιέργεια θάμνος, αλλά η επιλογή του σωστού μεγέθους φυτοδοχείου, του εδαφικού υποστρώματος (potting soil) και η παροχή επαρκούς ηλιακού φωτός και υγρασίας είναι ζωτικής σημασίας για την επιτυχία. Όταν επιχειρείται για εμπορικούς παραγωγικούς σκοπούς, καλό να συμβουλευόμαστε τους ειδικούς.
